Trung tâm giống gia súc lớn trung ương

Kiến nghị cần có nhiệm vụ khoa học dài hạn để tạo dòng bò thịt đặc trưng

Chiều 28/3, tại Hội nghị Khoa học Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất, PGS.TS. Phạm Doãn Lân đã trình bày báo cáo tổng kết hoạt động của Tiểu ban Khoa học Công nghệ về gia súc nhai lại và động vật khác, đồng thời đề xuất nhiều định hướng nghiên cứu quan trọng cho giai đoạn tới.

Các báo cáo được lựa chọn có nội dung khá đa dạng, tập trung vào những nhóm vấn đề lớn của lĩnh vực chăn nuôi gia súc nhai lại và một số vật nuôi khác. Trong đó có nhóm nghiên cứu về thức ăn bổ sung, tối ưu hóa môi trường dạ cỏ; nhóm về công nghệ sinh sản; nhóm nghiên cứu trên bò sữa; nhóm giảm phát thải khí nhà kính; cùng một số nội dung liên quan công nghệ chuồng trại, quản lý chăn nuôi.

Xét theo đối tượng, các báo cáo trải trên nhiều vật nuôi khác nhau, gồm bò thịt, bò sữa, dê và cừu. Trong đó bò thịt có 4 báo cáo, bò sữa 2 báo cáo, dê một báo cáo và cừu một báo cáo.

Ông Lân cho biết phần lớn các báo cáo được lựa chọn đều là những công trình đã có quá trình đầu tư nghiên cứu bài bản. Trong số này, nhiều kết quả đã được công bố trên các tạp chí khoa học, kể cả tạp chí quốc tế, cho thấy chất lượng chuyên môn tương đối cao. Tại Tiểu ban, các đại biểu và chuyên gia cũng đã trao đổi rất sôi nổi; nhiều vấn đề được quan tâm, nhiều câu hỏi được đặt ra và các tác giả đã trình bày, giải trình khá kỹ.

Từ các phiên thảo luận, Hội đồng Tiểu ban Khoa học Công nghệ thống nhất một số nhận định chung. Trước hết, hội đồng đánh giá kết quả nghiên cứu của các tác giả trong thời gian qua, về cơ bản bám sát định hướng chiến lược phát triển của ngành. Những báo cáo tiêu biểu được lựa chọn trình bày tại Tểu ban đều là các công trình được đầu tư, tập trung giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với sản xuất.

Theo ông Lân, một số kết quả về công nghệ sinh sản, công nghệ thức ăn bổ sung, giảm phát thải khí nhà kính đã thu được kết quả khả quan và đang từng bước được ứng dụng trong thực tiễn sản xuất. Điểm nổi bật của các công trình này là bám sát nhu cầu thực tế, phát huy được tính ứng dụng trong sản xuất chăn nuôi.

Từ đánh giá đó, Tiểu ban đã thảo luận và thống nhất kiến nghị một số định hướng ưu tiên cho nghiên cứu khoa học trong thời gian tới.

Về di truyền, giống vật nuôi, ông Lân cho biết hội nghị lần này có nhiều ý kiến tập trung vào đàn bò thịt. Theo ông, đây là đối tượng hiện có nhu cầu phát triển rất lớn nhưng Việt Nam vẫn chưa có được dòng bò nền của riêng mình. Vì vậy, Tiểu ban kiến nghị cần có những nhiệm vụ khoa học dài hạn để tạo được dòng bò thịt đặc trưng, phù hợp điều kiện chăn nuôi hiện nay ở Việt Nam.

Cùng với đó, ông cũng cho rằng đàn bò nền trong nước hiện đang bị giảm nhiều, vì vậy cần có cơ quan quản lý và chính sách phù hợp để hạn chế tình trạng đàn bò cái nền ngày càng suy giảm. Đây được xem là một trong những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực phát triển giống bò thịt trong nước về lâu dài.

Một hướng khác được tiểu ban nhấn mạnh là cần hỗ trợ khai thác, phát triển nguồn gene bản địa, không chỉ với gia súc nhai lại mà cả với các đối tượng vật nuôi khác. Theo tinh thần thảo luận tại Tiểu ban, việc bảo tồn và phát triển nguồn gene bản địa không chỉ phục vụ mục tiêu đa dạng sinh học mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong chọn tạo giống thích nghi với điều kiện chăn nuôi từng vùng.

Riêng với dê sữa, ông Lân cho biết, Tiểu ban rất mong muốn có cơ chế, chính sách để “làm tươi máu”, cải thiện dòng dê sữa nhằm phục vụ phát triển chăn nuôi dê sữa ở Việt Nam. Đây là nội dung được xem là cần thiết trong bối cảnh nhu cầu phát triển đàn dê sữa ngày càng rõ hơn nhưng nguồn giống chất lượng còn hạn chế.

Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn riêng về dinh dưỡng cho giá súc nhai lại

Bên cạnh các định hướng về giống, Tiểu ban cũng đề xuất đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng công nghệ cao trong chọn giống và quản lý vật nuôi. Cụ thể, cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ chọn lọc theo hệ gene, chỉnh sửa gene, ứng dụng công nghệ trên vật nuôi, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để quản lý đàn giống, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và xây dựng chỉ dẫn địa lý cho các giống gia súc.

Ở lĩnh vực dinh dưỡng và thức ăn, ông Lân cho biết một đề xuất rất được quan tâm là xây dựng tiêu chuẩn Việt Nam về dinh dưỡng cho gia súc nhai lại. Ông nhắc lại ý kiến tâm huyết của các nhà nghiên cứu rằng, hiện Việt Nam chưa có được một bộ tiêu chuẩn riêng, mà chủ yếu vẫn phải tham khảo hoặc “mượn” tiêu chuẩn của nhiều quốc gia khác. Vì thế, việc xây dựng tiêu chuẩn dinh dưỡng phù hợp với điều kiện chăn nuôi, nguồn nguyên liệu và đối tượng vật nuôi ở Việt Nam được xem là yêu cầu cần thiết.

Ngoài ra, Tiểu ban kiến nghị đẩy mạnh nghiên cứu sản xuất các loại thức ăn bổ sung trong nước mà Việt Nam có lợi thế, thông qua ứng dụng công nghệ sinh học và công nghệ hóa học. Cùng với đó là nghiên cứu công nghệ xử lý phụ phẩm nông nghiệp, công nghiệp thực phẩm để làm nguyên liệu đầu vào cho ngành chăn nuôi, hướng tới tận dụng tốt hơn nguồn nguyên liệu trong nước và phục vụ phát triển chăn nuôi tuần hoàn, bền vững.

Một định hướng nữa là nghiên cứu công nghệ dinh dưỡng và thức ăn chăn nuôi phát thải thấp nhưng hiệu quả cao, đồng thời tạo ra các nguồn đạm thay thế trong thức ăn chăn nuôi. Theo ông Lân, đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa giảm phát thải trong mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín tại trang trại.

Đối với chuồng trại, quản lý chất thải và môi trường chăn nuôi, Tiểu ban cũng đề xuất một số nhóm nghiên cứu ưu tiên. Trong đó có nghiên cứu công nghệ chuồng nuôi thông minh, tự động hóa và thiết bị chăn nuôi phù hợp với quy mô nông hộ; nghiên cứu ứng dụng công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi theo hướng tuần hoàn và giảm phát thải; kiểm soát ô nhiễm môi trường chăn nuôi; khai thác hiệu quả phụ phẩm và chất thải; đồng thời giảm phát thải trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Bên cạnh đó, Tiểu ban còn đề xuất nghiên cứu các thiết bị cho hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường và dịch bệnh trong chăn nuôi. Đây được xem là một hướng cần thiết để nâng cao năng lực giám sát, phòng ngừa rủi ro và quản lý sản xuất trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang chịu áp lực ngày càng lớn về môi trường và an toàn dịch bệnh.

Khép lại phần báo cáo tại Hội nghị, PGS. TS Phạm Doãn Lân nhấn mạnh các kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động khoa học công nghệ trong lĩnh vực gia súc nhai lại và động vật khác thời gian qua đã đi khá sát nhu cầu thực tiễn. Nhiều kết quả bước đầu đã có hiệu quả ứng dụng, góp phần giải quyết các vấn đề của sản xuất và định hình các hướng ưu tiên cho giai đoạn tới.